Konteyner Yük İstasyonu (CFS) Nedir ve Nasıl Çalışır?

Bir kısmı boş olan konteynerleri taşımak, kullanmadığınız alan için ücret ödemek anlamına gelir. Konteyner yük istasyonu (CFS), daha küçük gönderilerin bir konteyneri paylaşmasına olanak tanıyarak bu durumun önlenmesine yardımcı olur. Bu makalede, CFS’nin ne olduğunu, yüklerin orada nasıl işlendiğini ve konteyner deposundan (CY) ne şekilde farklı olduğunu açıklayacağız.

Konteyner Yük İstasyonu (CFS) Nedir?

Konteyner yük istasyonu (CFS), yüklerin teslim alındığı, kontrol edildiği, sınıflandırıldığı, geçici olarak depolandığı ve ihracat için konteynerlere yüklendiği veya ithalat sırasında konteynerlerden boşaltıldığı bir lojistik tesistir. Bu tesislerde ağırlıklı olarak LCL (Less than Container Load – Konteynerden Az Yük) taşımaları gerçekleştirilir. LCL taşımaları, tek bir konteyneri dolduracak hacme ulaşmayan yüklerin diğer gönderilerle aynı konteyneri paylaşarak taşınmasını ifade eder.

CFS, genellikle liman içinde veya yakınında bulunan bir depo tesisidir. Ancak demiryolu terminalleri gibi iç bölgelerde de konumlandırılabilir. Bu tesisler çoğunlukla konsolidatörler (farklı müşterilere ait yükleri birleştirerek aynı konteynerde taşıyan şirketler), freight forwarder olarak bilinen uluslararası taşımacılık organizatörleri, deniz yolu taşımacılığı şirketleri veya terminal işletmecileri tarafından işletilir.

CFS, malların aylarca bekletildiği geleneksel bir depo ya da mühürlü konteynerlerin yalnızca park edildiği bir konteyner sahası değildir. Bu tesislerde yükler aktif olarak elleçlenir. Yüklerin sayımı, kontrolü, sınıflandırılması, konteynerlere yüklenmesi ve konteynerlerden boşaltılması gibi işlemler gerçekleştirilir. Depolama süresi genellikle kısadır ve yükler sevkiyat öncesinde veya alıcı tarafından teslim alınmayı beklerken geçici olarak depolanır.

Konunun daha kolay anlaşılması için sık kullanılan terim ve kısaltmaları içeren kısa bir sözlük hazırladık:

• LCL (Less than Container Load – Konteynerden Az Yük): Tek bir konteyneri doldurmayan ve diğer gönderilerle aynı konteynerde taşınan yükleri ifade eder.
• FCL (Full Container Load – Tam Konteyner Yükü): Bir konteynerin tamamının tek bir göndericiye tahsis edildiği taşıma türüdür.
• Konsolidasyon (Consolidation): Farklı göndericilere ait yüklerin tek bir ortak konteynerde birleştirilmesi işlemidir.
• Dekonsolidasyon (Deconsolidation): Konteyner içerisindeki birleştirilmiş yüklerin boşaltma sonrasında ayrı gönderilere ayrılması işlemidir.
• Konteyner Yükleme/Boşaltma (Stuffing/Stripping): Yüklerin konteynere yerleştirilmesi veya konteynerden çıkarılması işlemidir.
• CY (Container Yard – Konteyner Sahası): Liman veya terminallerde konteynerlerin bütün hâlinde depolandığı ve hareket ettirildiği alandır.

Konteyner Yük İstasyonları (CFS) Neden Ağırlıklı Olarak LCL Taşımalarında Kullanılır?

Bir örnek üzerinden inceleyelim. ABD’de faaliyet gösteren üç küçük çevrim içi perakendeci düşünün. Bunlardan biri mutfak gereçleri, diğeri spor malzemeleri, üçüncüsü ise müzik aletleri satıyor. Üçünün de Avrupa Birliği’nde (AB) müşterileri bulunuyor ve bu müşterilere ürün göndermeleri gerekiyor. İlk perakendeci iki palet, ikincisi bir palet, üçüncüsü ise üç palet ürün gönderecek. Yani toplamda altı palet yük söz konusu. Standart bir 40 fitlik (yaklaşık 12 metre uzunluğunda) konteyner, yaklaşık 20 veya daha fazla palet taşıyabilir. Dolayısıyla bu perakendecilerin hiçbiri tek başına bir konteyneri dolduracak miktarda yük göndermiyor.

Her perakendeci kendisine özel bir konteyner kiralasa, büyük ölçüde boş alanın taşınması için ödeme yapmış olurdu. Bu nedenle aynı konteyneri paylaşmayı tercih ederler.

Uygulamada bu süreç, bir freight forwarder (taşıma işleri organizatörü) veya konsolidatör tarafından yürütülür. Farklı müşterilerden yükler toplanır ve aynı konteynerde taşınmaları organize edilir. Böylece her müşteri, konteynerin tamamını kiralamak yerine gönderisinin hacmine veya ağırlığına göre ücret öder. Tek başına bir konteyneri doldurmadığı için diğer gönderilerle aynı konteynerde taşınan bu yükler LCL (Less than Container Load – Konteynerden Az Yük) olarak adlandırılır.

Bunun karşıtı ise FCL (Full Container Load – Tam Konteyner Yükü) taşımacılığıdır: Konteynerin tamamı tek bir göndericiye tahsis edilir.

LCL ve FCL arasındaki farkı bir otobüs örneğiyle düşünebilirsiniz: Tek başınıza seyahat ederken yalnızca bir koltuk satın alırsınız (LCL). Ancak bir okul gezisi düzenlediğinizde otobüsün tamamını kiralarsınız (FCL).

Ancak paylaşımlı bir konteynerde yükler kendiliğinden yerleştirilmez ve varış noktasına ulaştıklarında kendiliğinden ayrıştırılmaz. İşte bu noktada CFS (Konteyner Yük İstasyonu) devreye girer.

CFS (Konteyner Yük İstasyonu) Nasıl Çalışır?

Örneğimize geri dönelim. ABD’deki bir limanda, üç perakendecinin yükleri bir CFS’ye ulaşır. Tesis çalışanları yükleri teslim alır ve kontrol eder. Ardından yükleri tek bir konteynere yerleştirir, konteynerin kapılarını kapatır ve mühürler. Konteyner, okyanus boyunca tek bir taşıma birimi olarak yolculuk eder ve normal koşullarda taşıma süresince mühürlü kalır. Avrupa’daki bir limana ulaştığında ise konteyner başka bir CFS’ye götürülür, açılır ve içerisindeki yükler alıcılarına göre ayrıştırılır.

Almanya’daki bir distribütöre gönderilen yük bir yöne, Polonya’daki bir çevrim içi mağazanın siparişi başka bir yöne, Çek Cumhuriyeti’ndeki bir depoya gönderilen yük ise üçüncü bir yöne sevk edilir. Her gönderi, kamyon veya kurye aracılığıyla ilgili alıcısına ulaştırılır. Basitçe ifade etmek gerekirse, yükler yolculuk öncesinde bir CFS’de bir araya getirilir ve varış noktasındaki başka bir CFS’de ayrılarak kendi yollarına devam eder.

Konteyner paylaşımının bazı dezavantajları da vardır. Yüklerin daha fazla elleçlenmesi, hasar riskini bir miktar artırır. Ayrıca yüklerin hareket öncesinde birleştirilmesi ve varış noktasında yeniden ayrıştırılması gerektiğinden, LCL taşımacılığı genellikle FCL taşımacılığına göre daha uzun sürer. EasyCargo gibi yükleme planlama yazılımları, freight forwarder firmalarının konsolidasyon süreçlerini daha verimli hâle getirmesine yardımcı olabilir.

İhracat Süreci

Sevkiyat öncesinde yüklerin bir CFS’de geçirdiği aşamalar şunlardır:

1. CFS’ye teslimat – Gönderici veya taşıyıcı firma, yükü CFS’nin belirlediği son teslim tarihine kadar tesise ulaştırır. LCL gönderilerinde bu süre genellikle FCL gönderilerine göre daha erkendir. Çünkü birden fazla gönderinin birleştirilmesi ek zaman gerektirir.
2. Teslim alma ve kontrol – CFS çalışanları yüklerin parça sayısını, boyutlarını, ağırlığını, ambalaj durumunu, etiketlerini ve yüklerin ilgili belgelerle uyumlu olup olmadığını kontrol eder.
3. Geçici depolama ve sınıflandırma – Gönderiler, konsolidasyon işlemi gerçekleştirilene kadar bekletilir. Aynı varış limanına gidecek yüklerin tek bir konteynerde taşınabilmesi için gönderiler varış limanlarına göre gruplandırılır.
4. Konsolidasyon – Farklı gönderilere ait yükler ortak bir konteynere yüklenir. Yüklerin konteyner içerisine nasıl yerleştirileceği planlanırken ağırlık, boyutlar, kırılganlık ve boşaltma sırası gibi faktörlerin dikkate alınması önemlidir. Sevkiyatın organizasyonuna bağlı olarak yükleme planı konsolidatör, CFS işletmecisi veya süreçten sorumlu başka bir taraf tarafından hazırlanabilir.
5. Yüklerin sabitlenmesi ve mühürleme – Taşıma sırasında kaymalarını önlemek amacıyla yükler güvenli bir şekilde sabitlenir. Ardından konteynerin kapıları kapatılır ve mühürlenir.
6. Terminale transfer – Yüklenmiş konteyner, gemiye yüklenmeyi bekleyeceği terminalin konteyner sahasına (CY) taşınır. CY konusuna ilerleyen bölümlerde yeniden değineceğiz.

Pratik ipucu: CFS’ye ulaşan yüklerin ölçüleri ve ağırlıkları tesiste yeniden kontrol edilebilir. Bu ölçümlerin beyan ettiğiniz değerlerden farklı olması taşıma ücretlerini etkileyebilir. Bu nedenle doğru ölçü ve ağırlık bilgileri vermek hem zamandan hem de maliyetten tasarruf etmenizi sağlayabilir.

İthalat Süreci

Peki, yükler varış noktasına ulaştığında neler olur?

1. CFS’ye transfer – Konteyner gemiden boşaltıldıktan sonra terminalin konteyner sahasından (CY) bir CFS’ye taşınır.
2. Teslim alma ve kontrol – Tesis çalışanları konteynerin mührünü ve fiziksel durumunu kontrol eder. Konteynerin mevcut durumunu belgelemek amacıyla fotoğraf da çekilebilir.
3. Konteynerin açılması ve boşaltılması (Stripping) – Konteyner açılarak içerisindeki yükler boşaltılır ve farklı gönderilere ait yükler alıcılarına göre ayrıştırılır (dekonsolidasyon).
4. Sınıflandırma ve kontrol – Gönderiler, alıcılarına ve taşıma belgelerine göre sınıflandırılır. Yüklerin parça sayıları kontrol edilir ve varsa hasarlar veya tutarsızlıklar kayıt altına alınır.
5. Gümrük işlemleri (tesise bağlı olarak) – Gümrük kontrolleri ve ilgili belge işlemleri, tesisin özelliklerine ve yetkilerine bağlı olarak CFS’de gerçekleştirilebilir.
6. Geçici depolama – Gönderiler, depolama ücreti alınmayan serbest süre (free time) boyunca teslim alınmayı bekler. Bu sürenin sona ermesinin ardından depolama ücretleri uygulanmaya başlar.
7. Yükün teslim edilmesi – Alıcı veya taşıyıcı firma gönderiyi CFS’den teslim alır. Ardından yükler distribütörlere veya nihai müşterilere ulaştırılmak üzere taşınmaya devam eder.

Pratik ipucu: Ücretsiz depolama süresini takip edin ve gerekli belgelerinizle sonraki taşıma organizasyonunuzu önceden hazırlayın. Yaşanan her ek gecikme, gereksiz maliyetlere yol açabilir.

Bir LCL gönderisinin yolculuğunu yedi duraktan oluşan bir süreç olarak düşünebilirsiniz:

Gönderici → CFS → CY → Gemi → CY → CFS → Alıcı

Freight forwarder firmalarının fiyat tekliflerinde ve taşıma belgelerinde, taşıyıcının yükü nerede teslim aldığını ve nereye teslim ettiğini belirtmek için farklı terimler kullanılabilir:

• CY/CY: Genellikle tek bir gönderici ve tek bir alıcının bulunduğu FCL taşımalarında kullanılır. Dolu konteyner, hem çıkış hem de varış noktasındaki konteyner sahasında (CY) teslim edilir.
• CFS/CFS: Yukarıda açıklanan LCL taşıma sürecini ifade eder. Yükler, çıkış noktasındaki CFS’de birleştirilir (konsolidasyon) ve varış noktasındaki CFS’de ayrıştırılır (dekonsolidasyon).
• CFS/CY: LCL’den FCL’ye geçişi ifade eder. Birden fazla tedarikçiden gelen yükler, CFS’de tek bir konteynerde birleştirilir. Konteynerin tamamı, varış noktasındaki konteyner sahasında (CY) tek bir alıcıya teslim edilir.
• CY/CFS: FCL’den LCL’ye geçişi ifade eder. Tek bir gönderici dolu bir konteyner gönderir ve bu konteyner varış noktasında farklı gönderilere ayrılır.

CFS’nin Diğer İşlevleri: Kargo Elleçleme, Depolama ve Gümrük Desteği

Konsolidasyon ve dekonsolidasyon işlemlerinin yanı sıra CFS’ler, yüklerin sevkiyat sürecinin sorunsuz ilerlemesine yardımcı olan çeşitli hizmetler de sunar. Bunların arasında şunlar yer alır:

• Yüklerin teslim alınması ve sınıflandırılması sırasında gerçekleştirilen elleçleme işlemleri. Bu işlemler bazı durumlarda paletleme, yeniden paketleme veya etiketlemeyi de kapsayabilir.
• Yüklerin teslim alınması ile konteynere yüklenmesi veya konteynerden boşaltılması ile alıcı tarafından teslim alınması arasındaki süreçte kısa süreli depolama hizmeti.
• Tesisin özelliklerine ve yerel mevzuata bağlı olarak sunulan gümrük işlemlerine destek hizmetleri.

Sunulan hizmetler tesisten tesise farklılık gösterebilir. Bu nedenle hangi hizmetlerin mevcut olduğunu freight forwarder firmanızdan veya CFS işletmecisinden öğrenmeniz önemlidir.

CFS ve Konteyner Sahası (CY) Arasındaki Fark Nedir?

En basit ifadeyle aralarındaki fark şudur: CFS, konteynerin içerisindeki yüklerin elleçlenmesiyle ilgilenirken CY, konteynerlerin bütün hâlinde elleçlenmesini sağlar. CY’yi konteynerler için büyük bir park alanı, CFS’yi ise konteynerlerin içerisindeki yüklerin sınıflandırıldığı bir depo olarak düşünebilirsiniz. Her iki tesis de aynı limanda bulunabilir ve birbirleriyle koordineli şekilde çalışabilir.

İhracat işlemlerinde yükler CFS’den CY’ye, ardından gemiye taşınır. İthalat işlemlerinde ise gemiden CY’ye, oradan da CFS’ye aktarılır. Dolayısıyla bu iki tesis arasındaki temel fark, bulundukları konumdan ziyade yerine getirdikleri işlevlerdir.

İşte CFS ve CY arasındaki farkların kısa bir karşılaştırması:

Konteyner Alanını En Verimli Şekilde Nasıl Kullanabilirsiniz?

Bir CFS’de her gün adeta dev bir Tetris oyunu oynanır. Farklı göndericilere ait çeşitli boyut ve ağırlıklardaki yüklerin, tek bir konteynere güvenli bir şekilde ve boşaltma işlemlerini kolaylaştıracak sırayla yerleştirilmesi gerekir. Kullanılan her metreküp alanın bir maliyeti vardır. Bu nedenle iyi bir yükleme planı, taşıma maliyetlerini, yük güvenliğini ve dekonsolidasyon sürecinin sorunsuz ilerlemesini doğrudan etkiler.

Bir yükleme planı hazırlanırken gönderilerin boyutları ve ağırlıkları, üst üste istiflenebilirlikleri, konteyner içerisindeki ağırlık dağılımı, boşaltma sırası ve yüklerin sabitlenmesi gibi faktörler dikkate alınmalıdır. Yükleme planlaması; farklı gönderileri ortak konteynerlerde birleştiren konsolidatörler ve freight forwarder firmaları, LCL veya FCL taşımacılığı arasında seçim yapan ya da kendi konteynerlerini yükleyen ihracatçılar ve birden fazla tedarikçiden ürün toplayan şirketler (CFS/CY) için oldukça faydalıdır.

İşte yükleme planlama yazılımımız tam da bu amaçla geliştirilmiştir. Yüklerinizin boyutlarını ve ağırlıklarını girerek saniyeler içerisinde 3D görünüme sahip bir yükleme planı oluşturabilirsiniz. Gönderileri varış noktalarına göre gruplandırabilir ve boşaltma işlemlerini kolaylaştırmak için yükleme sırasını planlayabilirsiniz. EasyCargo ayrıca konteyner içerisindeki ağırlık dağılımını da kontrol eder.

İster gönderileri konsolide edin, ister tam konteyner yüklemelerini kendiniz gerçekleştirin veya farklı yük türleriyle çalışın, konteynere ne kadar yük sığacağını ve yüklerin nasıl yerleştirilmesi gerektiğini önceden bilmek önemli avantajlar sağlar. EasyCargo’yu 10 gün boyunca ücretsiz deneyin ve bir sonraki yüklemenizi çevrim içi olarak kolayca planlayın.